İŞlemcİ SoĞutma Çeşitleri ,Soğutmanın Önemi ve Soğutma Mazemeleri

'Bilgisayar Hakkında Genel Bilgiler' forumunda Siraç tarafından 30 Ocak 2009 tarihinde açılan konu

  1. Siraç

    Siraç Site Yetkilisi Admin Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    İŞlemcİ SoĞutma Çeşitleri ,Soğutmanın Önemi ve Soğutma Mazemeleri konusu
    İŞlemcİ SoĞutma Çeşitleri ,Soğutmanın Önemi ve Soğutma Mazemeleri


    Soğutmanın Önemi
    Her elektronik devre elemanı çalışırken ısınır. İşlemciler gibi yoğun işlem yapan
    elektronik elemanlarının ise ısınmaları daha yüksek düzeydedir. Belli değerden sonra yüksek
    ısı, işlemciye zarar vermektedir. Bu nedenle işlemcilere soğutma düzeneği takılmalıdır.
    Soğutma işlemi iki aşamadan oluşur : İşlemcinin üzerindeki ısıyı emerek işlemcinin
    ısısını azaltma ve emilen ısıyı dağıtarak işlemciden uzaklaştırma. İşlemcilerin çok ısınmaları
    durumunda otomatik olarak kapanma özellikleri olmalarına rağmen, bu teknoloji her zaman
    işe yaramayabilir ve işlemci yanabilir. Bu nedenle işi sağlama alıp, işlemcinin ısısını
    dengede tutmak gereklidir.
    İşlemciye uygun olmayan soğutucu düzeneğinin seçilmesi veya soğutucu düzeneğinin
    yanlış takılması kimi zaman ufak ısı artışlarına neden olurken, kimi zaman sistem
    çökmelerine, kilitlenmelere hatta işlemci yanmalarına neden olabilmektedir.

    Soğutucu Malzemeleri
    Soğutucu (Heatsink-hiğtsink diye okunur), işlemcinin üzerine yerleştirilen ve
    işlemcinin çekirdeğindeki ısıyı kanatlarına çeken metallerdir. Kimi soğurucular kalın,
    kimileri ise ince kanatlara sahiptir. İnce kanatlı soğurucular daha çok ısı çekerler, fakat daha
    pahalıdırlar ve daha kolay kırılabilirler.
    Soğutucular alüminyum, bakır metallerinden yapılır. Tamamı alüminyum olan,
    işlemci üzerine oturan kısmı bakır, geri kalanı alüminyum olan soğutucular; tamamı bakır
    olan soğutucular vardır. Bakırın ısı iletimi alüminyumdan daha fazladır.
    Soğutucu seçerken eldeki işlemciye uygun tasarlanmış olanını kullanmalısınız. Bir tür
    soket için tasarlanmış olan soğutucuyu başka tür bir soket üzerine yerleştirilmiş işlemci
    üzerinde sabitlemeye çalışırken işlemciye zarar verebilirsiniz. Kimi zaman uygun olmayan
    soğutucuyu yerine bir türlü sabitleyemezsiniz ve hatalı bir ürün aldığınızı fark edersiniz.
    Tabiki ne olursa olsun sabitlerim derseniz çatlamış bir işlemciyle veya yeterince soğutmayan
    bir düzenekle karşı karşıya kalabilirsiniz.
    Soğutucuların internet sitelerindeki işlemci uyumluluğu (compatible CPUs) özelliğine
    bakarak soğutucunun hangi işlemcilere uygun olarak üretildiğini tespit edebilirsiniz. Ayrıca
    internet sitelerinden soğutucuların birçok özelliğini öğrenebilirsiniz. Soğutucuları ayrı bir
    parça olarak satın alabilirseniz de, çoğu zaman soğutucu ve fan bir paket hâlinde satılır.
    Kimi soğutucuları yerleştirirken tornavida gerekebilir. Tornavidayı da kullanırken
    elinizden kaçmamasına dikkat etmelisiniz. Çünkü ana kart üzerinde oluşabilecek çizikler ana
    kartı çalışmaz hâle getirebilir.

    Fanlar
    Fanlar bilgisayar sistemlerinde ısınan donanımlar üzerindeki ısıyı dağıtmak amacıyla
    kullanılan pervanelerdir. Fanlarda işlemci üzerine sabitlenmeyi sağlayan mandal/kilit
    düzeneği ve kanatları döndürmeye yarayan motor bulunmaktadır. Soğutucunun üzerine
    yerleştirilirler. Farklı boyutlarda üretilirler. Markadan markaya fiyat değişmekle birlikte
    genel olarak büyük olan fanlar, küçük olanlardan daha pahalıdır. Büyük fanlar, küçük fanlara
    göre daha fazla hava akışı sağlar. Eğer fanı soğutucudan ayrı olarak satın alacaksanız dikkat
    edeceğiniz nokta, soğutucunuz için uygun boyutta bir fan seçmektir.
    Büyük fanların ittiği hava miktarı, küçük olanlardan daha fazla olduğundan genel
    olarak ürettiği gürültü miktarı da daha fazladır. Bilgisayarda yazı yazma, internette gezinme
    vb. programlar kullanırken işlemci fazla zorlanmadığından fazla ısı üretmez. Dolayısıyla fan
    yavaş döner ve az gürültü çıkarır. Fakat bilgisayarı zorlayan uygulamalarda (örneğin, sistem
    gereksinimi yüksek olan oyun, grafik programlarında) işlemci, yoğun çalıştığından ürettiği
    ısıyı gidermek için fan daha hızlı döner ve fazla gürültü çıkar.

    Fan motorunun gereksinim duyduğu elektrik, ana karttaki “CPU Fan” yazılı bağlantı
    noktasına takılan enerji kablosuyla sağlanır.

    Büyük kanatlı fanlar, küçük kanatlı fanlara göre düşük devirde daha etkili soğutma
    sağlar. Bu da gürültüyü azaltır. Fanın dönüş hızı arttıkça soğutma oranı da ürettiği gürültü de
    artar. Kasanın yapıldığı metal inceyse fanın gürültüsü daha fazla duyulur. Fanın hareket
    ettirebildiği hava miktarı dakikada fit küp (cubic feet per minute=CFM) şeklinde ölçülür.
    Ürettiği hava akışı yüksek olan fan daha etkili soğutma gerçekleştirir.
    Kutulu (Box) işlemciler, kendilerine uygun soğutucu ve fan ikilisi ile gelmektedir.
    Diğer işlemciler içinse doğru soğutucu ve fan seçebilmek önemlidir. Günümüzde hem fanın
    soğutma etkinliğini artırmak hem de görünüşü çekici kılmak amacıyla çok çeşitli
    tasarımlarda fanlar üretilmektedir.

    Fanlar tozlandıklarında daha yavaş ve gürültülü çalışır. Bu nedenle belirli aralıklarla
    fanları tozlardan arındırmak ve yağlamak gerekmektedir.

    İşlemci ve soğutucunun yüzeyleri dümdüz gibi gözükse de aslında gözle
    görülemeyecek düzeyde pürüzlere sahiptirler. İşlemcinin üzerine soğutucuyu
    yerleştirdiğimizde aralarında hiçbir şekilde boşluk kalmadığını düşünebiliriz. Fakat
    aralarında gözle göremediğimiz mikroskobik düzeyde boşluklar bulunur. Bu boşluklar
    havayla doludur. Hava ısı iletimini gerçekleştirir. Fakat havadan daha iyi ısı iletimini
    gerçekleştiren maddeler vardır. İşte bu mantıktan hareketle termal macun geliştirilmiştir.

    Termal macun; işlemcinin üzerine sürülen, ısıyı oldukça hızlı soğutucuya ileten,
    üzerinde tutmayan ve bu şekilde işlemcinin ısısını düşürmeye yarayan bileşiktir. Termal
    macun, termal pasta, termal arayüz materyali, ısı iletici macun, termal bileşik gibi adlarla da
    anılır. Genelde beyaz bir tutkala benzer. İçerdiği maddelere göre farklı renklerde olabilirler.

    Termal macunların iletimini artırmak için içeriklerine çok çok ince öğütülmüş bakır,
    alüminyum, gümüş gibi maddelerin tozları eklenmektedir. Bu madde tozları birbirlerine
    değdiği zaman, sanki arada metal bir yüzey varmış gibi başarılı ısı iletimi sağlar. Bu tür
    macunlar diğerlerinden daha pahalıdır. Ayrıca bu tür macunlar dışarıya taşıp işlemci veya
    ana kartın iletken kısımlarına temas ederlerse kısa devreye neden olabilirler.
    Termal macunların elektrik iletimleri ihmal edilebilir düzeyde olmalı. Isı iletimi ise
    mümkün olduğunca yüksek olmalıdır. Ayrıca bu özelliklerini zamanla kaybetmemelidirler.
    Katılaşıp kurumayan, aşırı akıcı da olmayan bir yapıda olmalıdırlar.
    İşlemci ile soğurucu arasında kalan boşluk, gözle görülemeyecek düzeyde olduğundan
    çok ince sürülmüş termal macun tabakası boşlukları doldurmaya yeterlidir. Genellikle bir
    pirinç tanesi büyüklüğünde macun kullanmak ve bunu olabildiğince ince bir tabaka şeklinde
    sürmek (dosya kâğıdı kalınlığında hatta daha ince) uygundur. Macunun termal iletkenliği
    soğurucunun üretildiği malzemenin termal iletkenliğinden az olduğundan macunun fazla

    sürülmesi iletimi azaltır. Termal macunun uygun kullanımı, işlemci sıcaklığını ortalama 3-4
    derece düşürmektedir.

    Eğer işlemcinizi değiştirecek, fakat aynı soğutucuyu kullanacaksanız; soğutucu
    üzerindeki eskiden kalma termal macunu temizleyip yenisini sürmeniz gerekmektedir.
    Ayrıca herhangi bir nedenle işlemcinizi çıkarıp geri taktıysanız termal macunu yenilemeniz
    gerekir. Kimi zaman soğutucuyu temizlemek için termal macun paketleriyle satılan veya ayrı
    olarak satılan temizleme sıvıları kullanılır.

    Soğutma Çeşitleri
    Havayla Soğutma
    Havalı soğutma; işlemci üzerinde soğutucu, onun üzerinde de fanın bulunduğu
    soğutma düzeneğidir. Günümüzde en yaygın soğutma türüdür, fakat işlemcilerin her geçen
    gün daha fazla soğutulmaya ihtiyaç göstermesi, yeni soğutma sistemlerinin gelişmesine
    neden olmuştur. Havalı soğutmada soğutucu ısıyı emer. Fan bu ısıyı işlemciden
    uzaklaştırırken, soğutucuya doğru soğuk havayı gönderir. Bu tür bir sistemde iyi soğutma,
    soğutucunun yapıldığı malzeme, işlemci ile soğutucu arasındaki termal macunun kalitesine,
    uygun şekilde uygulanmasına, fanın kalitesine, uygun fanın kullanılmasına bağlıdır.

    Suyla Soğutma
    Su soğutma sistemi; işlemci üzerindeki ısının suya aktarıldığı, suyun ısısının da
    radyatör-fan düzeneği vasıtasıyla dağıtıldığı sistemdir. Su soğutma sistemi hava soğutmalı
    sistemden daha az gürültü üretir, fakat su soğutma sistemleri iyi bir hava soğutmalı
    sistemden daha pahalıdır.
    Suyun ısı iletkenliği havadan beş kat daha fazla olduğu için, ısı transferinde havadan
    çok daha uygun bir malzemedir. Su soğutmalı sistemde, soğutma bloğu işlemci üzerinde
    bulunur ve işlemci ısısını alıp içinden geçen suya aktarır. Su, bir boru sistemi ile radyatöre
    gönderilir. Su, radyatörün kanatları aracılığıyla ısıyı havaya aktarır. Radyatör kanatları ne
    kadar inceyse, radyatörün yüzeyi de o kadar geniş olur: Bylelikle soğutma daha etkili olur.
    Radyatörün önüne yerleştirilen büyük ve düşük devirli bir fan soğutmayı artırır. Soğutulan su
    radyatörden soğutma bloğuna geri döner.

    Isı Borulu Soğutma
    Bu soğutma sisteminde,işlemcinin ısısı soğutucu vasıtasıyla içinde özel bir sıvı olan ısı
    borularına (heat pipes) aktarılır. Özel sıvı çok çabuk buharlaşabilen ve yoğunlaşabilen bir
    sıvıdır. İşlemci üzerindeki ısı,soğutucu bloğun içinde bulunan boruların içindeki sıvıyı
    buharlaştırır. Buharlaşarak yukarı doğru hareket eden sıvı, ısısını salarak boruların üst
    kısmında tekrar yoğunlaşır ve aşağı iner. Sıvının bu hareketiyle işlemci ısısı işlemciden
    uzaklaştırılmış olur.

    Alıntıdır...
     
  2. avatar

    avatar Üye

    Eline Sağlık Paylaşım İçin Teşekkürler
     

Bu Sayfayı Paylaş