Atasözü ve Deyimler Arasındaki Farklar Nelerdir

'Atasözleri & Deyimler' forumunda SeLeN tarafından 17 Ekim 2011 tarihinde açılan konu

  1. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Atasözü ve Deyimler Arasındaki Farklar Nelerdir konusu Atasözü ve deyim arasındaki fark
    Atasözü deyim farkı
    Atasözü ve deyimler

    Atasözleri Ve Deyimler Arasındaki Farklar

    Atasözleri ve deyimlerin birbirleriyle ortak ve birbirinden ayrılan bazı özellikleri vardır. Birbirleriyle ortak olan en önemli özellikleri, her ikisinin de toplum tarafından ortak olarak benimsenen ve kullanılan kalıplaşmış sözler olmalarıdır. Genellikle bu ortak özelliklerinden dolayı atasözleri ve deyimler birbirine karıştırılır. Oysa her ikisini birbirinden ayıran bazı önemli özellikler vardır:

    Öğüt ve Yargı

    Deyimler bir anlatım biçimidir. Bir kavramı en güzel, en etkili biçimde anlatmayı amaçlar. Bu nedenle de deyimlerde, atasözlerinde olduğu gibi bir öğüt verme ya da bilgece sözler söyleme çabası yoktur. Attan inip eşeğe binmek, etekleri zil çalmak, ok yaydan çıkmak, bin dereden su getirmek gibi deyimlerde herhangi bir öğüt veya yargı yoktur. Ancak, "Ağaç yaşken eğilir", "Ne ekersen onu biçersin" gibi atasözlerinde hem öğüt hem de yargı vardır. Deyimlerde ise genelde öğüt ve yargı bulunmaz. Atasözleri ile deyimleri birbirinden ayıran en önemli özellik budur.

    Cümle Biçimindeki Atasözleri ve Deyimler

    Bazı deyimler cümle biçimindedir. Cümle biçiminde olan bu deyimlerde yargı vardır. Bu nedenle atasözleri ile karıştırılabilir. Dağ fare doğurdu. / Delik büyük, yama küçük./ Yorgan gitti, kavga bitti. / Tencere yuvarlanmış, kapağını bulmuş. gibi deyimlerde de yargı vardır, ama öğüt yoktur. Atasözleri ve deyimler arasındaki bir fark da değimlerin "öğüt" vermemesidir.

    Atasözlerini Deyim Olarak Kullanma

    Birçok atasözü deyim olarak da kullanılır. Ancak deyimler genelde atasözü olarak kullanılmazlar. "Ne ekersen onu biçersin." atasözü bir konuşma ya da yazıda "Hamdi ektiğini biçti." şeklinde kullanıldığında deyim haline dönüşür.

    Örnek:

    Ayağını yorganına göre uzat. (atasözü) → Ayağını yorganına göre uzatmak (deyim)

    Doğmadık çocuğa don biçilmez. (atasözü) → Doğmadık çocuğa don biçmek (deyim)

    İtle yatan, bitle kalkar. (atasözü) → İtle yatıp bitle kalkmak (deyim)

    Aman diyene kılıç kalkmaz. (atasözü) → Aman diyene kılıç kaldırmak (deyim)


    Atasözlerinin çoğu bir anlatım biçimine dönüştüğü zaman deyim olur.



    Örnek:



    Recep, ayağını yorganına göre uzatmadığı için iflas etti.

    Otu çekip, köküne bakmadan, yani adamın ailesini iyice araştırmadan evlenirsen pişman olabilirsin.


    Hem Atasözü Hem Deyim Olarak Kullanılan Sözler

    Bazı sözler hem atasözü hem de deyim özelliği taşır. Ancak bunların sayıları oldukça azdır. Aşağıda örnek olarak verilen sözler öğüt olarak kullanıldıklarında atasözü, konuşma biçimi olarak kullanıldıklarında deyim olur:



    Üzümünü ye, bağını sorma.

    Sen ağa ben ağa, bu ineği kim sağa?

    Çamsakızı çoban armağanı.

    Atın ölümü arpadan olsun.



    Atasözü ve Deyimlerde Eylem Çekimi

    Deyimler genellikle büyük eylem çekimlerine girer. Bu bakımdan atasözlerine nazaran çok daha fazla esneklik gösterirler. Oysa atasözlerinde bu esneklik yoktur. Atasözleri genellikle şimdiki zaman, belirli geçmiş zaman ve gelecek zaman kipiyle kurulurlar.
     
    En son bir moderatör tarafından düzenlenmiş: 17 Ekim 2011
  2. bence bu bilgiler çok yanlış
     

Bu Sayfayı Paylaş